بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا روز دوشنبه برای نخستین بار از سال ۲۰۲۳ به ۵ درصد رسید؛ جهش قیمت نفت بازار اوراق قرضه دولتی را در سراسر جهان تحت فشار قرار داد و مهمترین شاخص مالی دنیا را وارد محدودهٔ نگرانکنندهای کرد.
این بازده در معاملات صبحگاهی والاستریت با ۰٫۰۴ واحد درصد افزایش به اوج ۵٫۰۱ درصد رسید و سپس تا ۴٫۹۸ درصد عقبنشینی کرد. با کاهش قیمت اوراق قرضه، بازده آنها افزایش مییابد.
بازده ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا بهعنوان مبنای قیمتگذاری تریلیونها دلار دارایی در سراسر جهان عمل میکند و جهش آن به ۵ درصد در جریان افت شدید قیمت اوراق قرضه — که با شوک جنگ ایران آغاز شد — این شاخص را به آستانهای رسانده که عمدتاً نگرانکننده تلقی میشود. بهجز جهش کوتاهمدت به ۵ درصد در سال ۲۰۲۳، آخرین باری که هزینههای استقراض ۱۰ ساله بالای این سطح نوسان میکرد به دورهٔ پیش از بحران مالی جهانی بازمیگردد.
جک ابلین، استراتژیست ارشد سرمایهگذاری در موسسه «کرست ولث ادوایزرز»، گفت: «رسیدن بازده ۱۰ ساله به این سطح سیگنالی در بازار فعال میکند. این لحظهای است که باید به آن توجه داشت.»
ابلین خاطرنشان کرد افزایش بازدهی موجب بالا رفتن نرخ وامهای مسکن خواهد شد که در هفتههای اخیر به نزدیک ۶٫۸ درصد جهش کرده است. او افزود این روند «سرمایه را برای کسبوکارها گرانتر» میکند و شرکتهای آمریکایی را تحت فشار میگذارد.
عوامل فشار بر بازار اوراق قرضه
رشد بازده اوراق خزانهداری و اوراق قرضه جهانی در سال جاری ناشی از تورم ایجادشده بر اثر جنگ دونالد ترامپ در ایران، افزایش بدهیهای عمومی و انتشار سنگین اوراق بدهی توسط شرکتهای فناوری برای تأمین مالی رونق هوش مصنوعی بوده است.
موج تازهٔ نوسان در بازار اوراق قرضه زمانی رخ داد که قیمت هر بشکه نفت خام برنت، شاخص بینالمللی نفت، روز دوشنبه پس از تعطیلی یک خط لولهٔ حیاتی نفت توسط عربستان سعودی تا ۵ درصد جهش یافت و به ۱۰۹٫۸۰ دلار رسید، هرچند در ادامه با تعدیل قیمت روی ۱۰۵٫۶۸ دلار و رشد ۱ درصدی بستهشد.
بازارهای سهام نیز پس از درخواست بزرگترین شرکتهای هوش مصنوعی برای کاهش سرعت توسعهٔ این فناوری رو به رشد، کاهش یافتند. شاخص نوسانسنج فناوری والاستریت، یعنی نزدک ۱۰۰، پس از افت صبحگاهی تا ۱٫۷ درصد و در پی ریزش بورسهای اروپا و آسیا، با ۰٫۸ درصد کاهش به کار خود پایان داد.
اسکات کرونرت، استراتژیست سهام آمریکا در بانک سیتی، سطح ۵ درصد را «مرز تعیینکننده» خواند و اعلام کرد انتظار بروز برخی «اختلالها» را در بازار سهام دارد.
افزایش بازده اوراق قرضه هزینههای استقراض را برای شرکتها و خانوارها بالا میبرد و بخشهای مقروضتر اقتصاد را زیر فشار قرار میدهد، در حالی که همزمان جذابیت نسبی اوراق قرضه را در مقایسه با سهام افزایش میدهد.
برخی نگراناند افزایش بازدهی بتواند رونق تأمین مالی هوش مصنوعی را «دچار اختلال شدید» کند و پایداری کوه بدهی ۴۰ تریلیون دلاری آمریکا را به آزمون بگذارد.
مایک بل، مدیر استراتژی بازار در موسسه «آربیسی بلوبی»، گفت اگر روند صعودی قیمت نفت ادامه یابد موج فروش اوراق قرضه میتواند «وخیمتر و شدیدتر شود». او افزود: «هنوز برای اعلام سقف بازده اوراق قرضه خیلی زود است.»
چشمانداز تصمیم فدرالرزرو و واکنش بازارهای جهانی
تحولات در بازار اوراق خزانهداری در آستانهٔ نشست حساس فدرالرزرو، بانک مرکزی آمریکا، رخ میدهد؛ جایی که معاملهگران انتظار دارند این بانک روز چهارشنبه برای نخستین بار در سه سال گذشته نرخ بهره را برای مهار فشارهای تورمی افزایش دهد.
معاملهگران بازار معاملات آتی شانس افزایش ۰٫۲۵ واحد درصدی نرخ بهره در این هفته را ۹۱ درصد برآورد میکنند. افزایش نرخ بهره ممکن است انتقاد ترامپ را به همراه داشته باشد که بارها از بانک مرکزی خواسته سیاست پولی را آسانتر کند. با این حال سرمایهگذاران هشدار میدهند خودداری از افزایش نرخ بهره در شرایط فعلی میتواند همزمان با تشدید نگرانیهای تورمی، بازده اوراق را به مداری باز هم بالاتر ببرد.
بیریج خورانا، مدیر سبد دارایی در موسسه «ولینگتون منجمنت»، با اشاره به بازدهیهای بلندمدت گفت: «اگر فدرالرزرو اکنون نرخ بهره را افزایش ندهد، خطر از دست رفتن کنترل بخش بلندمدت منحنی بازده اوراق خزانهداری وجود خواهد داشت.»
جهش بازده ۱۰ ساله عقبنشینی و ناکامی برای اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، محسوب میشود که در هفتههای اخیر تلاش کرده بود بازدهیها را پایین بیاورد؛ از جمله با اجرای عملیات بازخرید اوراق قرضه که با انتقاد سرمایهگذاران مواجه شد.
آجی راجادیاتشا، رئیس جهانی تحقیقات در بانک بارکلیز، گفت: «این وضعیت نشان میدهد اقدامات وزارت خزانهداری مانند بازخرید اوراق — که اکنون رشد زیادی داشته — کارساز نبوده است. این یک مشکل نقدینگی نیست، بلکه ناشی از انتشار بیش از حد بدهی توسط آمریکا برای مدتی طولانی است.»
گای میلر، استراتژیست ارشد بازار در شرکت بیمه «زوریخ»، گفت سرمایهگذاران اوراق قرضه در پاسخ به عدم قطعیتهای فزاینده، از جمله «سیاستهای نامنظم و انفعالی» وزارت خزانهداری، خواستار دریافت پاداش و بازدهی بیشتری برای وام دادن به دولت آمریکا هستند.
افزایش بازده اوراق خزانهداری در سطح جهانی نیز بازتاب داشته است. موج فروش اوراق قرضه در جهان بازده اوراق ۱۰ ساله بریتانیا (گیلت) را با ۰٫۰۹ واحد درصد افزایش به ۵٫۴۴ درصد رساند که بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ بود، اگرچه در ادامه تا ۵٫۳۷ درصد کاهش یافت.
کریس ترنر، مدیر جهانی بازارها در موسسه «آیانجی»، گفت: «بازدهیهای بالاتر موانع و چالشهای سختتری برای استقراضکنندگان جهانی ایجاد میکند.» او افزود: «زمانی که هزینهٔ بالاتر سرمایه در پیشبینیها و گزارشهای سودآوری شرکتها ظاهر شود، احتمالاً همان نقطهای خواهد بود که بازار سهام زیر فشار گستردهتری قرار میگیرد.»
