دولت ملونی نخستین دولت در اتحادیۀ اروپا بود که هفتۀ گذشته در پی ورود ناگهانی پناهجویان از مراکش به منطقۀ برونبوم سئوتا متعلق به اسپانیا، به دولت این کشور تاخت. در شرایطی که فرانسه و دیگر کشورها کنترلهای مرزی را تشدید کردند، ایتالیا پا را فراتر گذاشت و اعلام کرد توافق شنگن دربارۀ رفتوآمد آزاد با مادرید را به حالت تعلیق درآورده است. اکنون در فرودگاههای ایتالیا از مسافرانی که از اسپانیا میآیند خواسته میشود در صف دیگری بایستند.
دفتر ملونی تصریح کرده است دستکم تا ۱۵ آگوست قصد لغو این نظارتها را ندارد؛ اقدامی که به تنش با اسپانیا دامن زد و مادرید نیز در واکنش کنترلهایی را روی مسافران ورودی از ایتالیا اعمال کرد.
ملونی در شبکۀ اجتماعی اکس نوشت: «ما در برابر مهاجرت غیرقانونی حتی یک میلیمتر عقبنشینی نخواهیم کرد.» همزمان متحدان او با حمله به دولت سوسیالیست اسپانیا، این کشور را به ناتوانی در مدیریت جریان مهاجرت متهم کردند. او افزود: «دفاع از مرزهایمان، متوقف کردن قاچاقچیان انسان و تضمین بازگرداندن مؤثر پناهجویان همچنان سیاست این دولت خواهد بود.»
چالش واناچی و چرخش به راست
تنش با اسپانیا تازهترین نشانه از تلاش رهبر ایتالیا برای حفظ پایگاه اصلی آرای راستگرایان تندرو در برابر چالشی است که از سوی روبرتو واناچی، ژنرال سابق و نمایندۀ پارلمان اروپا، متوجه او شده است.
در شرایطی که انتظار میرود انتخابات در اوایل بهار آینده برگزار شود، حزب راستگرای افراطی «آیندۀ ملی» به رهبری واناچی در نظرسنجیها رو به رشد بوده و بر پایۀ تجمیع نظرسنجیهای پولیتیکو از یکی از شرکای ائتلافی ملونی یعنی حزب راست افراطی «لیگ» پیشی گرفته و در حال نزدیک شدن به شریک دیگر یعنی حزب «فورزا ایتالیا» است.
برای ملونی که فعالیت سیاسیاش را در شاخۀ جوانان جنبش پسافاشیستی ایتالیا آغاز کرد، این چالش بسیار ملموس و نزدیک به خاستگاه خود اوست.
مارکو تارکی از نظریهپردازان برجستۀ علوم سیاسی متمایل به جناح راست گفت: «بیتردید نگرانیهایی دربارۀ مهار رقابت از سوی حزب آیندۀ ملی وجود دارد. همه چیز به تندتر شدن لحن خلاصه میشود. موضوعات یعنی امنیت، مهاجرت و هویت همانند گذشته باقی ماندهاند.»
ملونی در جریان کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۲ که او را به قدرت رساند، وعده داده بود با ایجاد محاصرۀ دریایی در سواحل ایتالیا با مهاجرت غیرقانونی مقابله کند. اگرچه آن طرح هرگز عملی نشد، دولت ملونی مراکزی را در آلبانی برای نگهداری پناهجویان در زمان رسیدگی به پروندههای پناهندگیشان راهاندازی کرد.
واناچی که کارزار خود را بر محور امنیت و سختگیری در قبال مهاجرت پیش میبرد، خواهان راهکاری رادیکالتر یعنی «مهاجرت معکوس» است؛ طرحی که هنوز جزئیات آن مشخص نشده و هدفش تشویق پناهجویان به بازگشت به کشورهای مبدأ است.
بحران در سئوتا که طی آن دهها هزار پناهجو از مراکش وارد این منطقۀ برونبوم اسپانیا شدند و نزدیک به ۱۰۰ نفر جان باختند، فرصتی برای ملونی فراهم آورد تا نشان دهد مبارزه با مهاجرت غیرقانونی اولویت مطلق دولت او باقی مانده است.
جورجو گوری نمایندۀ پارلمان اروپا از حزب چپگرای دموکراتیک گفت واکنش ملونی «صرفاً حاصل محاسبات سیاسی داخلی بود.» به گفتۀ او نخستوزیر ایتالیا تلاش میکند رأیدهندگانش را «با نشان دادن اینکه به شعارها و تبلیغات جناح راست دربارۀ مهاجرت و فراتر از آن وفادار است» حفظ کند.
از دید جووانی اورسینا رئیس دانشکدۀ علوم سیاسی دانشگاه لوئیس گوییدو کارلی در رم، اولویت ملونی در این مقطع این است که «حزب برادران ایتالیا نیز دچار ریزش آرا نشود» تا زمینه برای ائتلاف احتمالی با واناچی پیش یا پس از انتخابات سال آینده فراهم بماند.
لورنتسو پرلیاسکو از مؤسسۀ نظرسنجی یوترند با اشاره به اینکه آرای حزب آیندۀ ملی در نظرسنجیها به بالای ۷ درصد رسیده است گفت: «واناچی بهویژه در طول دو ماه گذشته رشد زیادی در نظرسنجیها داشته است.» او افزود: «بدون واناچی، جناح راست میانه ممکن است در انتخابات پیش رو شکست بخورد. این هفت درصد اهمیت زیادی دارد.»
اختلاف بر سر اوکراین و دورنمای ائتلاف
نیکولا پروکاچینی، چهرۀ نزدیک به ملونی و رئیس مشترک گروه محافظهکاران و اصلاحطلبان اروپا (ECR) این موضوع را که ملونی برای محافظت از خود در برابر واناچی تغییر موضع داده است رد میکند. او به پولیتیکو گفت: «او در همان جایی ایستاده که همیشه ایستاده است. او صرفاً آن فاشیست نژادپرست و بیگانههراسی نیست که در ابتدای به دست گرفتن قدرت معرفی میشد، و اکنون نیز چنین فردی نیست.»
با این حال ملونی در زمینۀ حمایت از اوکراین نیز با چالش روبهروست، زیرا هم حزب لیگ و هم واناچی خواستار اتخاذ موضعی نرمتر در برابر مسکو هستند، با کمک نظامی به کییف مخالفت میورزند و بر ضد افزایش بودجۀ دفاعی استدلال میکنند.
اگرچه ملونی خود را حامی سرسخت اوکراین نشان داده است، اتکای او به حمایت حزب لیگ سبب شده ایتالیا در طول چهار سال تنها ۳ میلیارد یورو کمک کند؛ رقمی معادل حدود ۱ یورو در ماه به ازای هر شهروند ایتالیایی که از قیمت یک فنجان قهوۀ اسپرسو نیز کمتر است.
ایتالیا همچنین از پیوستن به سازوکار فهرست نیازمندیهای اولویتدار اوکراین (PURL) ناتو خودداری کرده است؛ طرحی برای خرید تسلیحات که تابستان گذشته و پس از توقف تعهدات تازۀ کمک نظامی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا به کییف ایجاد شد.
تارکی، استاد دانشگاه فلورانس و چهرۀ کلیدی جریان موسوم به «راست نو»، معتقد است تفاوت واقعی ملونی با واناچی در مسئلۀ اوکراین نهفته است. او گفت: «در غیر این صورت، این شکاف به دلایل تاکتیکی بهصورت ساختگی در کلام و ژستهای سیاسی بزرگنمایی شده است.»
متحدان ملونی ائتلاف با واناچی را رد نکردهاند، اما تأکید دارند این احتمال به مواضع او در قبال ارزشهای کلیدی از جمله سیاست خارجی بستگی خواهد داشت.
پروکاچینی گفت اگر او بخواهد «ایتالیا را در کنار روسیه، چین، ایران و کرۀ شمالی قرار دهد، مشخص است که کنار هم ایستادن ممکن نیست. اگر در مقابل، او غرب را انتخاب کند — دموکراسیها، ملتهای غربی، دموکراسیهای لیبرال غربی — آنگاه قطعاً میتوانیم کنار هم بایستیم.»
